Goal
हे guide कशासाठी?
भावनिक किंवा believable media लगेच forward न करता evidence-based verification करणे.
Image, video, audio, quote, breaking news किंवा forwarded message share करण्याआधी.
फक्त चेहरा, आवाज, spelling, detector score किंवा Content Credentials पाहून authenticity ठरवू नका.
Before you start
सुरू करण्याआधी
- दाव्याला स्वतंत्र source मध्ये शोधण्याची तयारी
Step by step
कृती करून पाहा
Source तपासा
Original uploader, account आणि पहिली publication शोधा.
Date/context तपासा
जुने किंवा crop केलेले content नवीन घटनेला जोडलेले नाही ना पाहा.
Independent evidence तपासा
Official institution किंवा अनेक reliable reports compare करा.
Forward करण्याआधी थांबा
Evidence अपुरी असेल तर save करा, पण forward किंवा accuse करू नका.
Reusable template
हा template वापरा
दावा: ______ Original uploader/source: ______ Date आणि context: ______ Independent reports/official account: ______ Reverse-search किंवा provenance result: ______ काय अजून माहित नाही?: ______ Evidence पुरेसे नसेल तर ‘verified नाही’ असेच लिहा.
हा मजकूर स्वतःच्या context नुसार बदला. Copy करण्यासाठी JavaScript आवश्यक नाही—text select करून copy करू शकता.
Example
चांगले आणि टाळायचे
‘हे verified नाही; original source सापडेपर्यंत forward करू नका’ असे सांगणे.
चेहरा थोडा वेगळा दिसला म्हणून fake किंवा real असा अंतिम निर्णय देणे.
Watch out
सामान्य चुका
- फक्त visual clue वर निर्णय
- जुना video नवीन समजणे
- एकाच post वर अवलंबून राहणे
- AI detector ला perfect मानणे
Use before you finish
Checklist
- Original source शोधला
- Date/context तपासले
- Independent evidence मिळवले
- Quote पूर्ण पाहिला
- Evidence अपुरी असल्यास forward थांबवले
Safety and privacy
सुरक्षित वापर
- Misinformation थांबवताना unverified आरोप किंवा harassment करू नका.
- Crisis किंवा public safety claims साठी official agency updates तपासा.
Private व्यक्ति किंवा victim चे media पुन्हा share करण्याआधी dignity, consent आणि personal safety चा विचार करा.
Verify
तपासणीची आठवण
Original source, date, context, independent reporting, official accounts आणि quotations तपासा; detector ला एकमेव proof मानू नका.
Remember
मुख्य takeaways
- Authenticity साठी एकच test पुरेसा नसतो.
- Source, date आणि independent context एकत्र तपासा.
- Uncertainty असल्यास share न करणे ही योग्य कृती आहे.
Trusted references